De ponpon is een forse, donkere vogel (43 cm lang) met
opvallend gele staartveren en een citroengele snavel. Het
mannetje is opvallend groter dan het vrouwtje. Dit vinden we bij
bijna alle leden van deze familie (bijvoorbeeld boesi ponpon,
gele en rode banabeki, roodborstje, karufowru, banafowru en
putter) terug.
Hun Engelse en Latijnse naam Oropendola betekent zoveel als 'met
hangend nest'. Een heel toepasselijke naam: de ponpon maakt een
bolvormig nest van palmvezels, hangend aan een tak van een hoge
boom. De nesten zijn reeds van verre te zien. Ponpons hebben de
gewoonte om met een groep tegelijk in dezelfde boom te broeden.
In de broedtijd (november tot april) kunnen we ze ijverig zien
zoeken naar vezels van palmbladeren, waarmee ze parmantig naar
hun nest in aanbouw vliegen. Met veel vakmanschap wordt het nest
gebouwd. In zo'n nestboom zie je vaak een mannetje rare geluiden
maken, terwijl hij ondersteboven aan een tak hangt en soms zo
opgewonden raakt dat hij er omheen draait. Bij de nesten van de
ponpon en ook wel van zijn familiegenoot de banabeki, hangt vaak
een wespennest in de buurt. De wespen doen de vogels niets, maar
ze beschermen wel de nesten tegen ongewenste indringers.
Andere vogels hebben nog wel eens de gewoonte om hun eieren te
leggen in de nesten van ponpon of banabeki. Vooral de koekoeken
(kees en piekan) en de putter leggen hun eieren in nesten van
andere vogels. De broedende vogel broedt het ei uit alsof het van
hemzelf is en brengt daarna het 'vreemde' jong groot.
De ponpon wordt hier en daar schadelijk geacht, omdat hij zo
smakelijk kan eten van de vruchtbomen.
De eerste foto is gemaakt door Wouter plouvier op Weg Naar Zee in Suriname in december 2006. Dan volgen twee foto's gemaakt door Louis des Tombe in oktober 2007. Beneden de tekst eerst twee foto's genomen door Tinus Knegt op de Frederiksdorp plantage in november 2008 en dan volgen er twee van de hand van Dominiek Plouvier, waarop meer nesten te zien zijn. Als ik ze zie krijg ik heimwee. Er is een korte video waarop een nestboom met Ponpons te zien is, met geluiden die ze maken, gemaakt op Republiek door Raoul Ribot.
Elk klein vierkant stelt minstens één waargenomen vogel voor of een groep, grotere vierkanten minstens vier verschillende dagen met waarnemingen en de grootste vierkanten minstens 10. De kleur geeft aan: blauw voor de kustvlakte, geel voor savanne en rood voor het oerwoud. Soms in grote groepen.
| Verspreiding in Suriname (zie uitleg) | |
| Kustgebied |  |
| Savannegordel | |
| Bosgebied |  |
| Bergbossen | |
| Sipalawini | |
Namen in
Engels: Crested Oropendola
Nederlands: Kuiforopendola
Karaïbisch: Totowno, Japoe
Arowaks: Boenja
Wetenschappelijke naam: Psarocolius decumanus
Meer foto's van Surinaamse vogels
*